Een omstreden onderwerp, euthanasie

16-06-2017

Het is kerst 2016 en mijn oma is ontzettend ziek. Een sterke vrouw, de kracht en de wil is er, maar de pijn en het lijden nemen het over. Mijn oma ziet af, zichtbaar, ze was op.

Twee jaar geleden werd mijn oma gediagnostiseerd met MDS, myelodysplatisch syndroom. Een ziekte waarbij de productie van bloedcellen ernstig verstoord is. Mijn oma, gediagnosticeerd met een ongeneeslijke ziekte. Mijn oma, toen 68 jaar. Een sportief mens, fietste en wandelde grote afstanden samen met opa, at gezond (oké, hield af en toe wel eens van een stukje appeltaart), was zorgzaam, behulpzaam en wist precies wat ze wilde. Een sterke vrouw. Ik weet nog goed dat we allen van slag waren van dit nieuws, maar het leven gaat door, zoals oma dat vertelde. Het motto van oma, 'Wees tevrée, dan ben je een gelukkig mens. ' en zo ging ze ertegenaan.

Iedere maandag reed mijn opa met oma naar het ziekenhuis om bloed via een port-a-cath af te laten nemen om zo de bloedwaardes inzichtelijk te houden. Aan de hand van de uitslagen kreeg oma iedere dinsdag een zakje bloed om bloedwaardes stabiel te houden. Dit ging maanden aan een stuk goed, tot de conditie van oma langzaam verslechterde en de angst toesloeg om een simpele verkoudheid op te doen, want dit kon fataal zijn. De maandelijkse etentjes werden geschrapt, de wandelingen werden korter waarna deze uitbleven. Oma sliep opeens iedere middag en werd bleker met de tijd. De bloedwaardes kelderden en zakjes bloed konden dit niet meer oplossen. MDS was overgeslagen in acute leukemie. Een heftige periode brak aan.

Als zorgprofessional zat ik in een gevreesde positie. De positie die je als familie hoort in te nemen en de positie waarin je je werk wil doen. De drang om haar te helpen was sterk aanwezig. Een moeilijk gesprek werd gevoerd. 'Oma, wat nou als je een inwendige bloeding krijgt? Wil je dan nog naar het ziekenhuis?'. Oma had hier niet over nagedacht, ging ervan uit dat de artsen wisten dat ze geen behandeling meer wilde. Voor mij niet de eerste keer dat mensen dit denken. De realiteit is echter anders. 'Oma, dat weten ze niet. Je bent 70, dat is nog jong. Ze gaan je willen redden, pompen je vol met bloed en gaan over op reanimatie als het nodig is.'. Hoe heftig om dit te moeten zeggen, maar wel de waarheid. Ik hoor het mezelf nog zeggen: 'Oma regel alsjeblieft een niet-reanimeren beleid, zorg ervoor dat ze doen wat jij nog wilt of juist niet wilt'.

Mijn allerliefste, sterke oma veranderde langzaam in een afhankelijke vrouw. In mijn werk is dit 'dagelijkse kost', maar om het van dichtbij mee te maken, zet je aan het denken. Haar humor bleef bestaan, ondanks de ondragelijke pijn, het vele afzien en haar slechte lichamelijke toestand. Oma koos voor euthanasie. Het laatste stukje regie dat oma nog had, nam ze met beide handen aan. Ze wilde dolgraag de kerstdagen doorkomen, wat haar uiteindelijke gelukt is. Als familie hebben we naast haar bed kerst gevierd. Oma vond dit heerlijk en genoot van onze aanwezigheid, wetend dat dit de laatste dagen van haar leven zouden zijn. De euthanasie was namelijk goedgekeurd voor de kerstdagen en de huisarts deed zijn uiterste best om na de kerstdagen alle medicatie ontvangen te hebben om over te gaan op de euthanasie.

Als familie probeer je elkaar te ondersteunen in het proces met alle hulp die van buitenaf wordt geboden. Als zorgprofessional in deze situatie verlaat je je beroep en betrek je je in de familiaire relatie. We hebben alle hulp aangenomen die werd geboden, van de oncoloog, huisarts, thuiszorg en welzijnsorganisaties. Het is een proces waarbij degene die de euthanasie ondergaat sterk in de schoenen moet staan, volledig bij kennis moet zijn en tot op een zekere hoogte nuchter van gedacht moet zijn. Het is niet niks om over je eigen overlijden te beslissen en een dag en tijdstip uit te kiezen. Bewonderingswaardig en krachtig. Euthanasie is namelijk niet zomaar iets, zoals de dokter het verwoorde: het actief doden van een persoon. Ofwel door het toedienen van medicatie iemand in een zodanige staat brengen dat deze persoon op een rustige, waardige en vredige wijze overlijdt. Dit was het geval bij mijn oma. Een dubbel gevoel doet opwellen. Oma heeft haar gevoel gevolgd en haar laatste wens tot vervulling laten komen, maar tegelijkertijd verlies je haar. In alle eerlijkheid, hoe vreemd het ook klinkt, een mooier afscheid en een mooier overlijden dan bij euthanasie kan er in mijn ogen niet bestaan. Waardig, trots en kalm.