Het leven laten uitdoven

18-11-2018

Genezen, genezen, genezen. Klinisch redeneren, anatomie, ziekteleer, projectmanagement, social skills, onderzoek, behandelen, verpleegtechnisch handelen. In de vier jaar dat ik de hbo-v heb gevolgd lag hier voornamelijk de focus op. Het stukje sterven, wat toch echt ieder mens onder ogen komt, maakte een klein deel uit van het onderwijspakket. In zijn totaliteit heb ik twee lessen gehad over palliatieve zorg en wat er in een hospice gebeurd.

Tijdens stages, vakantiewerk en nu anderhalf jaar als gediplomeerde heb ik vele casussen gezien waarin mensen op het punt staan dat het over leven en dood gaat. In de familiaire kring kwam ik pas in het laatste jaar van mijn studie met de dood in aanraking, mijn oma overleed. Acute leukemie waarbij zij koos voor euthanasie. Sinds dat moment besef ik me hoe wreed, maar tegelijkertijd hoe prachtig overlijden is. Vanuit mijn professie cliënten en familie mogen begeleiden en verzorgen in de laatste levensfase is voor mij iets geworden waar ik veel waarde aan hecht. Het gaat daarbij niet langer meer over de zelfredzaamheid verbeteren, handelingen aanleren en stimuleren, maar juist om de begeleiding, de gespreksvoering en de stiltes die voor zich spreken. Het begrip, het luisteren en het liefdevol verzorgen.

Op het moment hebben we meerdere cliënten in zorg die in deze fase van hun leven terecht zijn gekomen. Oudere mensen, maar ook jongere mensen. Mensen die onverwachts slecht nieuws hebben gekregen en mensen die een traject van jaren hebben doorlopen om nu in deze fase van het leven te zijn beland. Ieder mens, ieder familielid reageert anders op het horen van het bericht dat de dood eraan komt.

Het mooie is, om het stigma te kunnen doorbreken, de angst weg te kunnen nemen en over de toekomst te kunnen praten met elkaar. 'De toekomst?', denk je nu wellicht. Ja de toekomst! Niets dat zo belangrijk is als het hebben over de toekomst. Als wijkverpleegkundige is het zo ontzettend belangrijk om je cliënt te kennen en te weten wat er in dat koppie omgaat. Het hebben over de verwachte tijd die iemand nog heeft, de dingen waar iemand waarde aan hecht en graag nog wil meemaken, wat de wensen zijn van zowel mijn cliënt als de familie, hoe de cliënt en de familie een leven zonder hem/haar voor zich ziet en wat de cliënt als waardig overlijden ziet.

Meer dan in welke situatie kan je hier je steentje bijdragen aan inzicht bieden en stappen nemen. Eigenlijk is het vreemd toch; het grootste deel van de samenleving blijft voor zich houden onsterfelijk te zijn, terwijl we allemaal doodgaan. Stuk voor stuk. Allemaal. Zelf denk ik er regelmatig over na, wat zou ik willen in een situatie waarin ik stervende zou zijn, wat zouden mijn wensen zijn en welke keuzes zou ik maken. Zou ik tot in den treure behandeld willen worden, of zou ik behandelingen weigeren? Zou ik nog onbezorgd kunnen genieten? Wat zou de meest ideale situatie zijn om een palliatieve fase in te gaan en hoe zou ik dit het liefst voor mezelf invullen? En stel, ik kom acuut te overlijden, hoe zou ik het liefst zaken geregeld willen hebben?

Vragen die zo belangrijk zijn en duidelijkheid scheppen voor jezelf, familie, maar ook zorgprofessionals. Keuzes die eenieder van ons ooit zal moeten maken. Het gaat in de gezondheidszorg namelijk niet altijd om genezen, maar ook om levens die uitdoven. Dus mijn vraag aan jou: Denk jij hier wel eens over na?