Hoe dichtbij kan jij 'handelen'?

29-07-2018

Nooit heb ik er zo bij stilgestaan. Sinds mijn eerste stagedag, bijna vijf jaar geleden, zie ik mensen naakt. Ik groeide erin, raakte het op een bepaalde manier gewend. Ik relativeerde het, om het als normaal te kunnen beschouwen.

Het tweede jaar van de opleiding opende het mijn ogen. Een oefening van twintig seconden. De klas werd in tweeën gesplitst. De ene helft stond aan de ene kant van het lokaal, de andere helft aan de andere kant van het lokaal, kijken naar elkaar. Ik stond tegenover een beeldschone studente. Blond haar, altijd een lach op haar gezicht, spontaan en energiek. De opdracht werd uitgelegd; kijk elkaar aan terwijl je naar elkaar toeloopt en stop wanneer het ongemakkelijk dichtbij voelt. Dat was wat we deden.

We liepen naar elkaar toe. Zelf heb ik een bepaalde 'comfort zone', waarin ik niet snel iemand toelaat. Het ging er bij deze oefening om na te gaan vanaf welk moment ik me ongemakkelijk zou gaan voelen. Zoals uitgelegd liepen we naar elkaar toe en stopten beiden op hetzelfde moment. We keken elkaar recht in de ogen aan, ongemakkelijk voelde het inderdaad. Het voelde 'te dichtbij'. Onze lerares vroeg ons: 'Is dit te dichtbij voor jullie?'. We stapten beiden een stapje terug en antwoorden beiden 'Ja.'. 'Jullie raakten elkaar niet eens aan. Kunnen jullie je nu inbeelden hoe ongemakkelijk en oncomfortabel een cliënt zich kan voelen tijdens de zorgverlening? Jullie zien de cliënt in een kwetsbare positie en komen erg dichtbij.'.

Dat moment realiseerde ik me dat ik me zojuist in de schoenen van een zorgvrager had begeven. Een zorgvrager in goede omstandigheden, met kleren aan en geen mankementen. Hoe zou ik me voelen, naakt en zwak, afhankelijk van een zorgverlener? Ergens diep vanbinnen kende ik dat gevoel. Een gevoel wat ik ver weg had gestopt en wat nu terug naar boven kwam. Deze oefening leek makkelijk, maar achter de makkelijke oefening schuilde een belangrijke betekenis.

Meevoelen, meedenken, meeleven. De drie belangrijke kenmerken waarvan ik vind dat ze centraal moeten staan tijdens een zorgverleningsmoment. Zo heb ik een meneer in zorg die in zijn jongere jaren naturist is geweest. Hij was het gewend om zich fysiek bloot te stellen aan de wereld. Hij vertelde me: 'Niks is te vergelijken met het gevoel wat je krijgt wanneer je je voor de eerste keer uitkleedt voor een verpleegkundige. Het naturisten leven is hiermee niet te vergelijken. Dat was mijn beslissing. Dit is niet mijn beslissing. Het is de beslissing van mijn lichaam. Ik kan mijn lichaam niet bewegen zoals ik dat wil, daar heb ik hulp bij nodig. Dat is een hele andere manier van jezelf blootstellen. Je stelt niet alleen je lichaam bloot, ook je geest, je omgeving, je alles. Jullie verpleegkundigen komen veel dichterbij dan de gemiddelde mens die ik in mijn leven ben tegengekomen. Dat vergt acceptatie en verwerking. Het is niet niks.'.

Meer dan ooit ben ik me sinds die oefening bewust van het feit dat het iets bij mensen teweegbrengt wanneer je zo dichtbij in hun leven komt. Want dat is waarvoor ik getraind ben, dicht in mensen hun leven komen. Vertrouwen inwinnen, opbouwen en behouden. Het vertrouwen om dichtbij te kunnen komen. Mentaal en fysiek.