Lekker lullen over jezelf

22-04-2018

Reflectieverslagen. Mogen we over onszelf lullen, hebben we er een hekel aan. We zitten toch ook gek in elkaar he. Niet lang geleden zag ik een post voorbijkomen over het schrijven van reflectieverslagen. Moraal van het verhaal: Reflectieverslagen schrijven zou bespottelijk en nutteloos zijn. Maar is dat wel echt zo?

Wanneer je een opleiding in de zorg volgt, volgen vanzelf de reflectieverslagen die je hoort te schrijven. It's part of the deal. Voor degenen die niet bekend zijn met reflectieverslagen: Het zijn verslagen die je schrijft aan de hand van een bepaalde methodiek (zoek maar eens op: reflectie volgens Korthagen of reflectie volgens STARR) om inzicht te krijgen in je eigen handelen en eigen gedachten in een voorgevallen situatie. Zie het als een afspiegeling van jezelf wat je op papier zet.

Ik ga eerlijk zijn, de eerst twee jaar van de opleiding vond ik het klinkklare onzin. Ik begreep er geen poep van, bijna ieder verslag wat ik schreef werd afgekeurd. Ik snapte er geen snars van. Ik schreef toch gewoon wat ik deed en wat er gebeurde? Waarom was het dan fout? Ik snapte heel dat reflecterend schrijven niet, ik begreep niet waar het voor bedoeld was, wat ik ermee kon en hoe ik mezelf ermee kon verbeteren.

In mijn derde jaar van de opleiding ging het wat beter. Ik begon eindelijk te begrijpen waar het om ging bij reflecties. In plaats van het reflectieverslag te schrijven, omdat het moest voor de opleiding en ik er mijn begeleiders mee tevreden stelde, maakte ik een omschakeling. Ik begon situaties objectief te bekijken, begon situaties uit te pluizen en ging na hoe gedrag van mij en anderen om me heen in elkaar zaten. Opeens begon het interessant te worden. Ik ging bij mezelf na waarom ik bij cliënten die agressief of minachtend waren mezelf terugtrok en in mijn schulpje kroop. Ik ging na van welke cliëntensituaties ik gelukkig werd, wat mijn aandeel daarin was en hoe ik ervoor kon zorgen dat ik dat 'geluksgevoel' vaker ging creëren. Wat maakte nou dat ik goed overweg kon bij de ene cliënt en bij een andere cliënt niet die klik had. Psychologie. Heerlijk!

Met de tijd ging ik reflectieverslagen schrijven, niet voor de opleiding, maar voor mezelf. Ik probeerde mijn eigen gevoel, gedachtegang en gedrag te begrijpen. De zogenoemde 3 G's te begrijpen. Er ging een wereld voor me open. Het is zoveel complexer dan ik in eerste instantie had gedacht. Ik ontwikkelde me als mens en als zorgverlener. Trial and error volgde. Ik probeerde nieuwe gesprekstechnieken uit bij cliënten, probeerde bij cliënten die mentaal vast zaten in hun eigen situatie nieuwe benaderingen uit, nieuwe communicatiemanieren en ging na welke coping deze mensen hadden. Het ene werkte wel bij cliënten, het andere niet.

En laten we eerlijk zijn. Een glimlach doet wonderen bij een cliënt. Kom met een vrolijk gezicht binnen en je krijgt zoveel meer plezier en waardering terug. Alsof de mensen het overnemen, in welke akelige situatie ze ook zitten. Een oprechte glimlach en gemeende empathie doen wonderen. Wanneer cliënten uit het ziekenhuis of het revalidatiecentrum worden ontslagen, spreken zij niet over de zuster of broeder die het beste een infuus kon prikken, maar wel over de zuster of broeder die zo lief voor de hem/haar was, net dat extra stapje zette en even bij hem/haar kwam zitten om een praatje te maken. Die zusters en broeders worden onthouden.

Jouw houding als zorgprofessional maakt je. That's the way it is.